تیسلاو لئوپولدوویچ رستروپویچ Mstislav Leopoldovich Rostropovich ، که معمولا با نام اسلاوا Slava از او یاد می شود، نوازنده ویولن سل و رهبر ارکستر روسی – آمریکایی است که بسیاری او را بزرگترین نوازنده ویولن سل جهان می دانند.

عمده شهرت اسلاوا به دلیل تعابیر موسیقیایی اش از کنسرتوی ویولن سل Dvořák در B minor و کنسرتوی ویولن سل هایدن در C and D است.

رستروپویچ در باکو، آذربایجان شوروی متولد شد، طی سالهای 1943 تا 1948 او در هنرستان موسیقی مسکو تحصیل کرد و در سال 1956 دکترای ویولن سل را از همان جا دریافت نمود.

والدین رستروپوویچ روس بودند، زمانی که چهار سال بیشتر نداشت از مادرش که خود پیانیست ماهری بود، نواختن پیانو را آموخت. در سن ده سالگی در کنار پدرش که او نیز نوازنده ویولن سل و از شاگردان پابلو کازالز Pablo Casals بود، فراگیری ویولن سل را آغاز نمود.

در 16 سالگی وارد هنرستان موسیقی مسکو شد و در آنجا علاوه بر پیانو و ویولن سل، رهبری ارکستر و آهنگسازی را آموخت. از میان اساتید او می توان به Dmitri Shostakovich و Sergei Prokofiev اشاره نمود.

تیسلاو لئوپولدوویچ رستروپویچ، رهبر ارکستر و نوازنده ویولنسل

رستروپویچ اولین کنسرت ویولن سل خود را در سال 1942 برگزار نمود. او در سالهای 1947، 1949 و 1950 جایزه اول جشنواره بین المللی موسیقی پراگ و بوداپست را به خود اختصاص داد.

در سال 1950 در زمانی که تنها 23 سال داشت، بزرگترین و معتبرترین جایزه شوروی سابق، جایزه استالین، به او اعطا شد.

در آن زمان، رستروپوویچ در کشورش از شهرت و محبوبیت بسیاری برخوردار بود و در هنرستان های موسیقی لنینگراد و مسکو به تدریس مشغول بود. در سال 1955 او با Galina Vishnevskaya خواننده soprano ازدواج کرد.

شهرت بین المللی او در سال 1964 با حضورش درآلمان غربی آن زمان، آغاز گشت. برگزاری تورهایی در غرب اروپا و ملاقات با آهنگسازان بزرگی چون Benjamin Britten در این امر بی تاثیر نبود. در سال 1967 او اپرای Eugene Onegin اثر چایکوفسکی را درسالن تئاتر Bolshoi رهبری نمود و با این کار اشتیاق و علاقه بی اندازه اش به آهنگسازی و اپرا را به نمایش گذارد.

رستروپوویچ به هنر فراتر از حد و مرزها می نگریست و همواره در دفاع از آزادی بیان و دموکراسی می جنگید. در دهه 1970 روابط دوستانه اش با Aleksandr Solzhenitsyn - نویسنده برجسته روس که به شدت درگیر فعالیت های سیاسی بود- و حمایتی که از او به عمل آورد، سبب رسوایی اجتماعی اش نزد حکومت شد. 

شوستاگویچ، بریتن، اویستراخ و رستروپوویچ

رستروپوویچ به ناچار در سال 1974 به همراه همسر و فرزاندانش شوروی را ترک کرده به آمریکا نقل مکان کرد. دولت شوروی تبعیت او از این کشور را در سال 1978 به دلیل مخالفتش با قوانین حکومتی لغو نمود.

تاثیر چشم گیر رستروپویچ بر نسل جوان نوازندگان ویولن سل بر کسی پوشیده نیست ، بسیاری از نوازندگان به این امر معترفند و همواره خود را مدیون این استاد بزرگ می دانند. Julian Lloyd Webber، نوارنده ویولن سل انگلیسی تبار، در مورد او می گوید :" رستروپوویچ نوازنده ای است که بیشترین خدمات را در عرصه نوازندگی ویولن سل به انجام رسانده است. "

رستروپوویچ برای اولین بار کنسوتوهای ویولن سل Shostakovich را اجرا کرد. او به همراه Dmitri Kabalevsky آهنگساز روس، کنسرتینو ویولنسل Prokofiev را پس از مرگش کامل کرد. او موسس و مدیر جشنواره های موسیقی بی شماری نیز بوده است.

طی سالهای 1977 تا 1994 او مدیر و رهبر ارکستر سمفونی واشنگتن بود و در عین حال با افراد صاحب نامی چون Sviatoslav Richter و Vladimir Horowitz همکاری می نمود.

اجرای تاثیر گذار او در مراسم سقوط دیوار برلین، که به طور همزمان از شبکه های تلویزیونی سراسر جهان پخش شد، شهرت بین المللی او را دو چندان کرد. در سال 1990 در حالیکه او و خانواده اش تبعه کشور آمریکا محسوب می شدند، دولت روسیه تابعیت کشورش را مجددا به او و خانواده اش برگرداند

رستروپوویچ جوایز بین المللی متعددی را دریافت نموده که از آن میان می توان به French Legion of T Honor، معتبرترین جایزه کشور فرانسه، اشاره نمود. او همچنین موفق به دریافت دکترای افتخاری از معتبرترین دانشگاههای بین المللی گردیده است. شخصیت سیاسی رستروپوویچ به حمایت از آزادی شهره است، او در طرح های آموزشی و فرهنگی که توسط یونسکو برگزار می شود، خدمات بسیاری انجام داده و هیچگاه در این زمینه از حمایت های مالی دریغ نکرده است

اویستراخ، رستروپویچ، ریختر و فن کارایان

رستروپوویچ به همراه همسرش، موسسه ای با هدف کمک به برگزاری پروژه ها و فعالیت های اجتماعی مختلف تاسیس نموده است. موزه رستروپوویچ در چهارم ماه مارس سال 2002 در باکو افتتاح شد. سازی که رستروپوویچ در حال حاضر از آن استفاده می کند یک Duport Stradivarius 1711 است که به عقیده بسیاری از صاحبنظران بهترین ویولن سلی است که تا کنون در جهان ساخته شده است.

اخیرا در تاریخ ششم فوریه 2007، رستروپوویچ 79 ساله به بیمارستانی در مسکو منتقل شده و خوشبختانه بنا به اظهارات منشی اش، مشکل جدی ندارد و به زودی سلامتش را باز خواهد یافت. ولادیمیر پوتین، رئیس جمهور روسیه نیز به ملاقات این موسیقیدان بزرگ در بیمارستان رفته است. امید است، همانگونه که اعلام شده، مشکلی جدی سلامتی رستروپوویچ را تهدید نکند و صحبت هایی که از گوشه و کنار در مورد مراسم بزرگداشت هشتادمین سالروز تولد او شنیده می شود، در زمان حیاتش به واقعیت بپیوندد.

برگرفته از : www.harmonytalk.com